Ψυχιατρική Φροντίδα & Θεραπεία
Κάποιος/α μπορεί να απευθυνθεί σε ψυχίατρο για διάφορους λόγους, που σχετίζονται με την ψυχική υγεία και την ψυχολογική ευεξία. Ο ψυχίατρος είναι γιατρός με ειδίκευση στην ψυχιατρική, δηλαδή την επιστημονική μελέτη, διάγνωση και θεραπεία ψυχικών διαταραχών.
Μερικοί συχνοί λόγοι:
Ψυχικές διαταραχές, όπως κατάθλιψη (έντονη θλίψη, απώλεια ενδιαφέροντος, αϋπνία, σκέψεις αυτοκτονίας), αγχώδεις διαταραχές (γενικευμένο άγχος, κρίσεις πανικού, φοβίες), διπολική διαταραχή, σχιζοφρένεια και άλλες ψυχωτικές διαταραχές, ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, διαταραχές προσωπικότητας, ΔΕΠΥ (Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής – Υπερκινητικότητα).
Σωματικές διαταραχές με σοβαρή ψυχική επιβάρυνση, όπως οι νεοπλασματικές νόσοι, οι ενδοκρινικές, οι νευρολογικές και πολλές άλλες διαταραχές.
Συμπτώματα χωρίς ξεκάθαρη εξήγηση, όπως έντονη νευρικότητα, ανησυχία ή ευερεθιστότητα, διαταραχές ύπνου ή όρεξης, σωματικά συμπτώματα χωρίς ιατρική αιτία (π.χ. πονοκέφαλοι, ταχυκαρδίες λόγω άγχους).
Ψυχοκοινωνικές δυσκολίες, όπως πένθος ή απώλεια, διαζύγιο ή προβλήματα στις σχέσεις, κακοποίηση, τραυματικά γεγονότα (π.χ. μετατραυματικό στρες), εξαρτήσεις (αλκοόλ, ουσίες, τζόγος).
Χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής, καθώς ο ψυχίατρος έχει τη δυνατότητα να συνταγογραφήσει φάρμακα, όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο για τη βελτίωση της ψυχικής υγείας (αντικαταθλιπτικά, αγχολυτικά, αντιψυχωσικά κ.λπ.).
Διάγνωση και συνεργασία με άλλους επαγγελματίες, καθώς συχνά ο ψυχίατρος συνεργάζεται με ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς ή ψυχοθεραπευτές για μια ολοκληρωμένη προσέγγιση. Μπορεί επίσης να προσφέρει ψυχοθεραπεία, εφόσον έχει την κατάλληλη εκπαίδευση.
Αν νιώθεις ότι κάτι σε δυσκολεύει σε ψυχολογικό επίπεδο, η επίσκεψη σε ψυχίατρο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχεις "σοβαρό πρόβλημα" – είναι ένα πρώτο βήμα για κατανόηση, στήριξη και φροντίδα. Η συμβουλή ενός ειδικού μπορεί να βοηθήσει στο βγει ένας άνθρωπος γρηγορότερα ή/και με σημαντικά λιγότερη επιβάρυνση από μια δύσκολη περίοδο.
Ποιες είναι οι προσεγγίσεις της σύγχρονης ψυχιατρικής;
Η σύγχρονη ψυχιατρική εφαρμόζει της αρχές της βιοψυχοκοινωνικής θεώρησης των προβλημάτων που αντιμετωπίζει ο άνθρωπος. Το βιοψυχοκοινωνικό μοντέλο είναι μια σύγχρονη και ολιστική προσέγγιση στην άσκηση της ψυχιατρικής, που λαμβάνει υπόψη τρεις βασικούς παράγοντες: βιολογικούς, ψυχολογικούς και κοινωνικούς. Αντί να αποδίδει τα ψυχικά προβλήματα αποκλειστικά σε μία αιτία, το μοντέλο αυτό προτείνει ότι η ψυχική υγεία επηρεάζεται από τη σύνθετη αλληλεπίδραση αυτών των τριών διαστάσεων.
- Οι βιολογικοί παράγοντες, περιλαμβάνουν γενετική προδιάθεση, νευροχημεία του εγκεφάλου, ορμονικές διαταραχές, και οργανικές παθήσεις που μπορεί να επηρεάζουν την ψυχική λειτουργία. Ο ψυχίατρος εξετάζει το ιατρικό ιστορικό, τη φαρμακευτική αγωγή και άλλες σωματικές παραμέτρους.
- Οι ψυχολογικοί παράγοντες, σχετίζονται με την προσωπικότητα του ατόμου, τον τρόπο σκέψης, τα βιώματα της παιδικής ηλικίας, τις αντισταθμιστικές στρατηγικές και τον τρόπο διαχείρισης του άγχους ή των συναισθημάτων. Η ψυχοθεραπεία και η ενίσχυση της αυτογνωσίας αποτελούν βασικά εργαλεία.
- Οι κοινωνικοί παράγοντες, περιλαμβάνουν το οικογενειακό περιβάλλον, τις διαπροσωπικές σχέσεις, τις κοινωνικές πιέσεις, την εργασία, τις οικονομικές συνθήκες και την πρόσβαση σε υποστηρικτικά δίκτυα. Ο ψυχίατρος μπορεί να συνεργαστεί με άλλους φορείς για την κοινωνική υποστήριξη του ασθενούς.
Η κατανόηση του ανθρώπου μέσα από αυτό το τρισδιάστατο πρίσμα επιτρέπει στον ψυχίατρο να συνδυάζει φαρμακευτική αγωγή, ψυχοθεραπεία και κοινωνική παρέμβαση για την ολοκληρωμένη θεραπεία του ασθενούς.
Τι είναι η γνωσιακή-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία;
Η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία (ΓΣΘ - CBT) είναι μια επιστημονικά τεκμηριωμένη μορφή ψυχοθεραπείας που εστιάζει στη σχέση μεταξύ σκέψεων, συναισθημάτων και συμπεριφοράς. Βασίζεται στην ιδέα ότι οι δυσλειτουργικές σκέψεις επηρεάζουν τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές και ότι, αλλάζοντάς τες, μπορεί να βελτιωθεί η ψυχική κατάσταση του ατόμου.
Η θεραπεία είναι δομημένη, σύντομης διάρκειας και στοχευμένη. Περιλαμβάνει εκπαίδευση του ατόμου να αναγνωρίζει και να τροποποιεί αρνητικά πρότυπα σκέψης και να υιοθετεί πιο λειτουργικές συμπεριφορές. Χρησιμοποιεί τεχνικές όπως η αναδόμηση σκέψεων, η έκθεση σε αγχογόνες καταστάσεις, και η ανάπτυξη δεξιοτήτων αντιμετώπισης.
Οι βασικές ενδείξεις της γνωσιακής-συμπεριφορικής θεραπείας περιλαμβάνουν:
- Κατάθλιψη
- Αγχώδεις διαταραχές (γενικευμένο άγχος, κρίσεις πανικού, φοβίες)
- Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (OCD)
- Διαταραχές μετατραυματικού στρες (PTSD)
- Διαταραχές πρόσληψης τροφής
- Χαμηλή αυτοεκτίμηση
- Διαχείριση θυμού
- Χρόνιος πόνος ή ψυχοσωματικά συμπτώματα
- Διαταραχές ύπνου
Η ΓΣΘ είναι αποτελεσματική τόσο σε ατομικό όσο και σε ομαδικό πλαίσιο και συχνά συνδυάζεται με φαρμακευτική αγωγή, όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο.